Trống cajon là nhạc cụ tôi gắn bó trong suốt 6 năm lưu diễn cùng ban nhạc Vinyl Theatre, khi trống cajon được sử dụng ở nhiều câu lạc bộ, lễ hội, chương trình radio và các buổi phỏng vấn. Trong những show diễn đặc biệt, trống cajon thay thế bộ trống truyền thống, giúp tôi khai thác âm thanh, tiết tấu và khả năng biểu diễn linh hoạt mà trống cajon mang lại trên sân khấu.
Ai sẽ phù hợp để chơi Cajon?
Trong những buổi biểu diễn acoustic, tôi thường chọn Cajón thay vì những nhạc cụ nhỏ như shaker. Lý do đơn giản: Cajon có âm lượng đủ lớn, dễ mang theo, và cực kỳ thú vị khi chơi trong không gian mộc mạc. Chỉ với một chiếc Cajon, bạn hoàn toàn có thể tái hiện đầy đủ nhịp điệu và groove của cả bài hát.
Cajon là gì?
Khi nhắc đến “box drum”, tôi không hề nói tới thùng carton đâu nhé. Cajon là một loại nhạc cụ gõ có nguồn gốc từ Peru, hiện được sử dụng phổ biến trong Flamenco, Jazz, Afro-Peruvian và đặc biệt là các ban nhạc chơi set acoustic.
Cách chơi và cấu tạo của Cajon
Người chơi dùng tay vỗ vào mặt trước hoặc sau của Cajon để tạo âm trầm mạnh mẽ như bass drum, hoặc tiếng snare giòn gãy. Ngoài tay, bạn cũng có thể dùng chổi, dùi hoặc gậy để tạo màu sắc âm thanh khác nhau.
Cajon thường được làm từ các tấm gỗ dày, bên trong ghép nhiều lớp ván ép. Mặt gõ chính phía trước gọi là tapa. Phía sau có lỗ thoát âm, giúp âm bass vang và đầy hơn khi gõ ở trung tâm.
Vì sao bạn nên sở hữu một Cajon?
Nếu bạn đang đọc những dòng này, rất có thể bạn muốn tìm một nhạc cụ để:
Tập luyện hoặc chơi tại nhà mà không gây ồn ào như trống full set.
Biểu diễn cùng ban nhạc ở những show acoustic, Cajon nhỏ gọn nhưng vẫn giữ được nhịp điệu chắc chắn.
Thị trường hiện có vô vàn lựa chọn Cajon với thiết kế, chất liệu và mức giá khác nhau, khiến nhiều người dễ bị bối rối. Chính vì vậy, chúng tôi sẽ giúp bạn phân tích chi tiết từng dòng sản phẩm để bạn chọn ra chiếc Cajón phù hợp nhất với nhu cầu của mình.
1. Meinl Percussion Jam Cajon
Nhạc cụ gõ di động nhỏ gọn. Được làm từ 100% gỗ bạch dương Baltic, cho âm trầm mạnh mẽ và âm cao rõ ràng. Trang bị 2 bộ dây snare thép cố định và lỗ thoát âm phía sau. Cajon có hân đế silicon chống trượt giúp cố định khi chơi. Kích thước gọn: 26 x 38 x 26 cm. Trọng lượng: 2,7 kg.
Ưu điểm:
- Kích thước nhỏ gọn, tiện cho tay trống mang đi tour
- 2 dây snare cho tiếng gõ sắc nét
- Giá phải chăng, âm bass ổn
- Âm thanh chất lượng dễ nghe
Nhược điểm:
- Bề mặt dễ trầy xước
- Không có cổng micro tích hợp
- Ngoại hình khá đơn giản
- Kích thước hơi nhỏ
Tổng quan
Meinl Percussion Jam Cajon là mẫu đầu tiên trong danh sách. Meinl (thương hiệu nổi tiếng với cymbal) đang ngày càng được nhiều tay trống ưa chuộng.
Cajon này có giá rẻ hơn nhiều so với các mẫu cao cấp nên không có nhiều tính năng hiện đại, nhưng bù lại rất phù hợp cho jam session hay biểu diễn acoustic. Trọng lượng nhẹ (khoảng 2,3 kg), kích thước 26 x 26 x 38 cm.
Tôi từng sử dụng mẫu này ở nhiều buổi diễn và sáng tác. Chỉ tiếc là không mua kèm bao đựng, nên giờ trông hơi xước xát.
Hiệu năng
Thùng được làm hoàn toàn từ gỗ bạch dương, có dây snare bên trong. Âm thanh gọn gàng, chắc tiếng. Đánh vào giữa mặt cajon bằng lòng bàn tay cho âm trầm sâu.
Khi diễn live, tôi thường dùng 2 micro: Shure Beta 52 phía sau (lỗ thoát âm) và Shure SM57 phía trước để bắt tiếng snare. Đây là tùy chọn, nhưng nếu có dàn âm thanh thì rất đáng thử.
Mặt trước của cajon có thể điều chỉnh bằng tua vít, cho phép thay đổi tiếng “slap” theo sở thích.
2. Latin Percussion Black Box Cajon
Lớp ngoài bền màu đen, mặt trước gỗ tự nhiên. Âm thanh cộng hưởng tốt, phù hợp cho thu âm. Nhẹ và dễ mang theo. Kết cấu chắc chắn, bền bỉ.
Ưu điểm:
- Gia công tinh xảo
- Bề mặt mịn, cảm giác chơi tốt
- Âm thanh trong trẻo, rõ ràng
- Âm trầm sâu nếu đặt Cajon vị trí hợp lý trong phòng
Nhược điểm:
- Ít sự đa dạng âm sắc
- Khá nặng, kém linh động
- Bề mặt dễ trầy xước
- Không phù hợp với lối chơi mạnh
Tổng quan
Latin Percussion (LP) là thương hiệu tiêu chuẩn cho nhạc cụ gõ thế giới. Hãng ra đời năm 1964, nhanh chóng nổi tiếng với bongo, cowbell và nhiều loại nhạc cụ khác.
Mẫu LP Black Box Cajon là một trong những sản phẩm bán chạy. Nặng khoảng 5,5 kg, kích thước 53 x 33 x 30 cm – lớn hơn so với Meinl Jam Cajon. Nó cũng từng thắng giải Best Cajon của tạp chí DRUM!.
Điểm thú vị: sản phẩm được làm từ eco-board, thân thiện môi trường.
Hiệu năng
Âm thanh punchy, ấm, rất nhạc tính. Chất liệu MDF tuy thân thiện môi trường nhưng đôi chỗ cảm giác hơi “rẻ tiền”. Một số người cao cho rằng khó ngồi chơi thoải mái, nhưng với tôi (cao 1m70) thì không gặp vấn đề.
3. Meinl Jumbo Subwoofer Cajon
Trang bị lỗ thoát âm hướng ra trước, kênh cộng hưởng nội bộ tăng cường âm trầm. Dây snare cố định. Thiết kế dành riêng cho âm bass sâu, gần giống tiếng kick drum. Thân gỗ óc chó, phù hợp cho biểu diễn acoustic live.
Ưu điểm:
- Âm bass cực mạnh
- Thiết kế đẹp, chắc chắn
- Lỗ thoát âm trước cajon dễ bắt micro
Nhược điểm:
- Lớp phủ polymer hơi “nhựa”, kém sang
- Người thấp khó ngồi thoải mái
- Âm snare hơi “ngang”
Tổng quan
Đây là lựa chọn của chúng tôi. Dù giá cao nhất trong danh sách, nhưng đúng kiểu “tiền nào của nấy”. Cajon này mang lại tiếng bass khủng, nhờ thân thùng sâu hơn giúp phát triển âm thấp tốt (40–75 Hz).
Kích thước 34 x 50 x 35 cm, thực ra thấp hơn LP Black Box. Có lỗ thoát âm phía trước, giúp người chơi “cảm” được bass ngay dưới chân. Mặt trước vẫn điều chỉnh được như các mẫu Meinl khác.
Một số người phản ánh khi dùng với pedal Meinl, mặt gỗ bị hỏng phải sửa nhiều lần – có thể do chơi quá mạnh.
4. LP Aspire Cajon
Toàn bộ bằng gỗ, mặt cộng hưởng từ gỗ sồi Siam. 3 dây snare cho âm thanh linh hoạt. Có ốc điều chỉnh độ căng. Mặt ngồi có vân nhám chống trượt, chân cao su lớn giúp ổn định.
Ưu điểm:
- Âm thanh hay
- Kết cấu chắc chắn
- Nhỏ gọn, dễ mang
- Thiết kế cajon đẹp
Nhược điểm:
- Hơi nặng với trẻ em
- Âm sắc chưa đa dạng
- Giá hơi cao
- Lớp phủ dễ mòn
Tổng quan
Đây là cajon đầu tiên tôi từng sở hữu, mua cho tour diễn đầu đời. Trải qua nhiều va chạm nhưng vẫn dùng tốt, vì không muốn đem đồ “xịn” đi lưu diễn. Âm thanh tổng thể tốt, phù hợp nhiều thể loại.
Mặt trên có lớp nhám giống giấy nhám, giúp ngồi chắc chắn khi chơi. Dây snare cố định, không điều chỉnh được – hơi hạn chế.
5. Roland EC-10 Electronic Cajon
Cajon acoustic kết hợp công nghệ điện tử. Trộn âm truyền thống với âm điện tử. Dùng pin, có loa tích hợp. Lớp ngoài hoàn thiện đẹp, màu gỗ mun bán mờ.
Ưu điểm:
- Âm thanh chất lượng
- Nhiều lựa chọn chơi đa dạng
- Gia công cao cấp
- Có sẵn sample tích hợp cajon
Nhược điểm:
- Độ nhạy cảm biến chưa ổn định
- Cần tập luyện nhiều để quen
- Ban đầu hơi cứng khi chơi
- Âm chưa đủ sâu
Tổng quan
Roland là hãng đầu tiên tạo ra cajon điện tử. Đây là cajon hybrid: vừa như cajon thường, vừa có âm thanh điện tử tích hợp.
Bạn có thể phối hợp âm cajon với trống điện, tambourine, shaker… EC-10 chạy pin, có loa gắn sẵn, hoặc có thể cắm ra dàn PA qua cổng line-out.
Hướng Dẫn
Không phải tất cả cajon đều giống nhau. Một số được thiết kế để cho âm thanh lớn và đầy đặn hơn. Rất ít loại có cổng jack điện tử để khuếch đại, nên ở vài buổi diễn bạn có thể sẽ cần micro để thu âm.
Ai Chơi Cajon?
Theo kinh nghiệm của tôi, từ tay trống chuyên nghiệp cho đến trẻ nhỏ đều có thể chơi cajon. Đây cũng là nhạc cụ tuyệt vời cho các buổi sáng tác, hay đơn giản là ngồi đàn ca cùng bạn bè bên đống lửa trại.
Cajon rất dễ học, chỉ cần cầm lên và chơi. Gần đây nó ngày càng phổ biến nhờ tính di động và âm thanh cuốn hút.
Có Thể Thêm Cajon Vào Bộ Trống Truyền Thống Không?
Có. Với một pedal đặc biệt dành cho trống kick, bạn có thể đặt cajon cạnh hi-hat và dùng chân trái để chơi. Tuy nhiên, thiết lập này không thân thiện lắm và âm thanh bạn thu được cũng không phải tối ưu.
Cajon Có Đủ To Để Làm Phiền Hàng Xóm Không?
Nếu bạn sống trong chung cư hay tập thể, tiếng cajon đủ lớn để làm hàng xóm khó chịu. Hãy tôn trọng họ, cố gắng sắp xếp thời gian tập luyện hợp lý. Ai cũng cần sự yên tĩnh.
Có Thể Tự Làm Cajon Không?
Nếu bạn khéo tay, bạn có thể tự đóng cajon chỉ với khoảng 25 USD theo hướng dẫn. Người ta thường dùng gỗ dán (plywood) cho mặt trống, nhưng nếu muốn âm thanh hay hơn, bạn có thể dùng gỗ cứng như gỗ gụ (mahogany).
Tuy nhiên, nếu không phải thợ mộc lành nghề, dự án này có thể khá phức tạp.
Bộ Kit Schlagwerk MyCajon
Nếu vẫn muốn tự lắp cajon nhưng không có dụng cụ cắt, Schlagwerk có bộ kit tự lắp ráp. Trong hộp đã có sẵn ván ép cắt sẵn, các bộ phận đi kèm, dây siết, miếng chèn và keo dán khô nhanh.
Học Chơi Cajon: Nguồn Tài Liệu Tốt Nhất Cho Người Mới
Cajon rất đơn giản. Bạn chỉ cần ngồi lên thùng và dùng hai tay gõ vào các vị trí khác nhau.
Gõ gần mép trên cho âm thanh sắc, vang kiểu snare.
Gõ vào giữa bằng lòng bàn tay cho âm trầm sâu.
Kết hợp hai âm này, bạn đã có thể tạo ra những nhịp cơ bản.
YouTube là nguồn tuyệt vời để học. Nếu mới bắt đầu, hãy xem video người khác chơi, bắt chước động tác và nhịp điệu.
